Eski çağda hukuk
ESKİ ÇAĞDA HUKUK
Sümerler =>
Babil =>
Yunan Uygarlıkları =>
Roma Uygarlığı=>
Sümerler =>
Mezopotamya’daki ilk medeniyet olan Sümerler aynı zamanda tarihte bilinen ilk yazıyı
da kullanmışlardır. M.Ö. 3200’lerde kullanılmaya başlanan yazı sayesinde Sümerlerin
Kralı Urgakina tarafından ilk yazılı kanunlar yapılmıştır. (M.Ö. 2375). Bu kanunların
cezalandırma yöntemi genel olarak “fidye” yani “bedel” sistemine dayalıydı. Bilinen ilk
hukuk devleti Sümerlerdir. Tam bir hukuk sistemi olmasa da Urgakina’nın toplumsal
yaşamı düzenleyen genel bir yasa yapısından ziyade ağırlıklı olarak vergi hukuku
anlamında düzenlemeler içermektedir.
Babil =>
Babil Devleti’nin krallarının en önemlisi olan Hammurabi ilk anayasa olarak kabul
edilen “Hammurabi Kanunlarını yapmıştır. Bu kanunlar yapılırken daha önce
uygulanan kanunlardan yararlanılmıştır. Urugakina kanunlarına göre daha sert cezaları
vardır. Sümer kanunları fidye, Hammurabi (Babil) kanunları kısasa dayalıdır. Sümer
kanunları şehir veya küçük bir bölgeyi idare etmek, Babil ve Asur kanunları ise büyük
bir ülke veya devleti idare etmek için yapılmıştır. Babil Kralı Hammurabi’nin yaptığı
kanunlar önemli bir yere sahiptir. Her ne kadar Hammurabi kendini adaletin kralı
olarak ifade etse de kanunlarını Tanrı Şamaş’ın önünde durduğu bir stelinalt kısmına
yazdırmıştır. Bu stelde zayıfların ve öksüzlerin koruyucusu, Tanrı adına ülkeyi yöneten,
adil ve insancıl hükümdar olarak kendisini tanıtır. Hammurabi Kanunu örf adet
hukukunun bir derlemesiyle ve zamanın ihtiyaçları dikkate alınarak oluşturulmuştur.
282 maddeden oluşan bu kanunların ön söz kısmında Baştanrı Marduk hakkında övücü
sözler bulunmakta ve Marduk ile adalet tanrısı Şamaş tarafından Hammurabi’nin nasıl
kral seçildiği anlatılmaktadır. Ayrıca burada Hammurabi, adalet ve doğruluğu tesis
ettiğinden, huzur ve refahı getirdiğinden söz etmektedir.
Yunan Uygarlıkları =>
-Köylülerin borçları affedilmiş, borcunu ödeyemediği için köle durumuna düşenlere
özgürlükleri geri verilmiştir.
-Sınıf farklılıkları ortadan kaldırılmıştır.
-Halk meclisleri açılarak, halkın yönetimde söz sahibi olması sağlanmıştır.
Roma Uygarlığı=>
Gelenekler, örf adet yoluyla oluşmuş hukuk kuralları rahipler sınıfı tarafından bilinir ve
gizemli bir sanat olarak kullanılırdı. O tarihlerde rahipler sınıfına ancak soyluların
girebildiği düşünülürse rahiplerin yazılı olmayan bu hukuku soylular sınıfı yararına
yorumlayıp uyguladıkları için Roma’da soylularla, sonradan yerleşen halk arasında
çatışmalar olmuştur. Halk, bütün siyasal ve sosyal hakları ellerinde bulunduran
soylulara karşı isyan etmişler, çatışmaları önlemek amacıyla Romalılar Yunan
kanunlarından yararlanarak 12 Levha Kanunlarını yapmışlardır. Soylu- Halk
mücadelesi 12 Levha Kanunlarından sonrada devam etmiştir. Ancak bazı konsüller
sınıflar arasındaki mücadeleye son vermek amacıyla sonradan yerleşen halka siyasal ve
sosyal haklar vermişlerdir. Bu kanun atalardan intikal eden hukuk, sınıf mücadelesine
rağmen Roma halkının etnik, kültürel ve ekonomik alanda bir kavim olarak
teşkilatlanmasında önemli bir rol oynamıştır.
Günümüz Batı dünyasında uygulanan hukuk kurallarının temeli Roma hukukuna
dayanır. Bu hukuk kuralları bazı değişikliklerle Bizans hukuku adıyla Doğu Roma’da
yürürlükte kalmıştır.
YAPAN=ZEYNEP NURÇE
